Pengenalan
Ternakan udang galah dalam kolam tanah merupakan antara sistem akuakultur yang paling banyak digunakan di Malaysia. Kaedah ini telah diamalkan sejak beberapa dekad lalu dan terus menjadi pilihan penternak kerana kos pembinaannya yang lebih rendah berbanding kolam konkrit serta keupayaannya menyediakan habitat yang hampir menyerupai persekitaran semula jadi udang galah.
Udang galah atau Macrobrachium rosenbergii merupakan spesies udang air tawar yang mempunyai nilai ekonomi tinggi. Permintaan terhadap udang galah sentiasa meningkat kerana isinya yang tebal, rasa yang manis dan harganya yang premium di pasaran tempatan. Oleh sebab itu, ternakan udang galah dalam kolam tanah dilihat sebagai satu peluang perniagaan yang berpotensi besar untuk menjana pendapatan kepada usahawan akuakultur.
Sejarah Penternakan Udang Galah di Malaysia
Aktiviti penternakan udang galah secara komersial mula berkembang di Malaysia sekitar tahun 1980-an apabila teknologi pembenihan berjaya dibangunkan oleh institusi penyelidikan tempatan. Sebelum itu, bekalan udang galah bergantung sepenuhnya kepada hasil tangkapan dari sungai dan tasik.
Dengan adanya teknologi hatcheri moden, benih udang galah dapat dihasilkan secara besar-besaran dan membolehkan industri penternakan berkembang ke seluruh negara. Hari ini, kolam tanah masih menjadi sistem utama yang digunakan oleh kebanyakan penternak udang galah di Malaysia.
Mengapa Kolam Tanah Menjadi Pilihan
Kolam tanah mempunyai beberapa kelebihan yang menjadikannya sesuai untuk ternakan udang galah. Struktur tanah di dasar kolam membolehkan pertumbuhan organisma semula jadi yang boleh menjadi sumber makanan tambahan kepada udang.
Selain itu, kolam tanah mampu mengekalkan suhu air yang lebih stabil berbanding sistem lain. Keadaan ini membantu mengurangkan tekanan kepada udang dan meningkatkan kadar pertumbuhan.
Antara kelebihan utama kolam tanah ialah:
Kos pembinaan yang lebih rendah.
Habitat hampir menyerupai keadaan semula jadi.
Menyediakan makanan semula jadi.
Mudah diperluaskan untuk projek berskala besar.
Sesuai untuk kawasan luar bandar yang mempunyai tanah luas.
Penggunaan tenaga elektrik yang lebih rendah.
Pemilihan Lokasi
Pemilihan lokasi yang sesuai merupakan faktor penting dalam kejayaan projek ternakan udang galah.
Lokasi yang ideal hendaklah mempunyai:
Bekalan air yang mencukupi sepanjang tahun.
Tanah yang mampu menahan air.
Kawasan bebas banjir.
Akses jalan yang baik.
Bekalan elektrik yang stabil.
Jauh daripada sumber pencemaran industri.
Kebanyakan projek ternakan udang galah dibangunkan berhampiran sungai atau sumber air semula jadi bagi memudahkan pengurusan kolam.
Reka Bentuk Kolam Tanah
Kolam tanah biasanya dibina dalam bentuk segi empat tepat bagi memudahkan pengurusan dan penuaian hasil. Saiz kolam bergantung kepada kapasiti pengeluaran dan modal penternak.
Ciri-ciri asas kolam termasuk:
Kedalaman air antara 1.0 hingga 1.5 meter.
Tebing kolam yang kukuh.
Sistem saliran masuk dan keluar air.
Pagar keselamatan untuk menghalang pemangsa.
Kawasan takungan air untuk pengurusan kualiti air.
Sesetengah penternak turut menyediakan struktur perlindungan seperti paip PVC, jaring atau ranting kayu bagi mengurangkan kanibalisme semasa proses penyalinan kulit.
Penyediaan Kolam Sebelum Penebaran Benih
Sebelum benih dilepaskan, kolam perlu disediakan dengan sempurna bagi memastikan keadaan persekitaran sesuai untuk pertumbuhan udang.
Langkah-langkah penyediaan kolam termasuk:
Mengeringkan kolam.
Membersihkan sisa lumpur berlebihan.
Membasmi organisma pemangsa.
Menabur kapur pertanian.
Mengisi air secara berperingkat.
Membaja kolam untuk merangsang pertumbuhan plankton.
Proses ini membantu mewujudkan ekosistem yang seimbang sebelum benih dimasukkan.
Pemilihan dan Penebaran Benih
Benih yang berkualiti tinggi memainkan peranan penting dalam menentukan kejayaan projek ternakan. Penternak digalakkan mendapatkan benih daripada hatcheri yang dipercayai dan mempunyai rekod pengeluaran yang baik.
Benih yang sihat mempunyai ciri-ciri berikut:
Aktif bergerak.
Warna badan normal.
Tidak cacat.
Saiz seragam.
Bebas penyakit.
Kepadatan penebaran biasanya disesuaikan mengikut saiz kolam dan tahap pengurusan yang digunakan.
Pemakanan Udang Galah
Walaupun kolam tanah menyediakan makanan semula jadi seperti plankton, serangga dan organisma dasar, makanan tambahan masih diperlukan bagi memastikan pertumbuhan yang optimum.
Makanan yang biasa digunakan ialah:
Pelet berprotein tinggi.
Siput yang dihancurkan.
Ikan baja.
Sisa makanan laut tertentu.
Pemberian makanan dilakukan dua hingga tiga kali sehari. Pengurusan makanan yang baik dapat mengurangkan pembaziran serta mengekalkan kualiti air kolam.
Pengurusan Kualiti Air
Air merupakan faktor paling penting dalam penternakan udang galah. Kualiti air yang baik membantu meningkatkan kadar hidup dan mengurangkan risiko penyakit.
Parameter yang perlu dipantau termasuk:
Suhu antara 26°C hingga 31°C.
pH antara 7.0 hingga 8.5.
Oksigen terlarut melebihi 4 ppm.
Paras ammonia yang rendah.
Kejernihan air yang sesuai.
Pertukaran air secara berkala perlu dilakukan bagi memastikan keadaan kolam sentiasa optimum.
Penyakit dan Ancaman
Antara masalah utama yang dihadapi penternak ialah serangan penyakit dan pemangsa.
Penyakit yang sering dilaporkan termasuk:
Jangkitan bakteria.
Jangkitan kulat.
Serangan parasit.
Selain itu, pemangsa seperti burung, biawak, ular dan ikan liar juga boleh menyebabkan kerugian jika tidak dikawal dengan baik.
Amalan biosekuriti yang ketat sangat penting bagi mengurangkan risiko kerugian.
Tempoh Pembesaran dan Penuaian
Udang galah biasanya mencapai saiz pasaran selepas enam hingga lapan bulan penternakan. Tempoh ini bergantung kepada kualiti benih, pengurusan makanan dan keadaan persekitaran kolam.
Penuaian boleh dilakukan secara berperingkat bagi mendapatkan harga pasaran yang lebih baik. Udang yang bersaiz besar lazimnya mendapat permintaan tinggi daripada restoran makanan laut dan pemborong.
Potensi Keuntungan
Udang galah merupakan produk premium yang mempunyai nilai pasaran tinggi. Harga jualan yang stabil serta permintaan yang berterusan menjadikan ternakan ini berpotensi memberikan pulangan yang lumayan.
Bagi penternak yang mengurus kolam dengan baik, kadar keuntungan boleh menjadi lebih tinggi kerana kos pembinaan kolam tanah lebih rendah berbanding sistem akuakultur moden yang lain.
Cabaran Industri
Walaupun berpotensi besar, industri ternakan udang galah dalam kolam tanah turut berdepan beberapa cabaran seperti:
Kos makanan yang semakin meningkat.
Perubahan cuaca dan iklim.
Serangan penyakit.
Kekurangan benih berkualiti.
Pencemaran sumber air.
Kekurangan tenaga kerja mahir.
Namun begitu, penggunaan teknologi moden dan amalan penternakan terbaik mampu membantu mengatasi sebahagian besar cabaran tersebut.
Kesimpulan
Ternakan udang galah dalam kolam tanah kekal sebagai salah satu sistem akuakultur yang paling praktikal dan ekonomik di Malaysia. Dengan penyediaan kolam yang baik, penggunaan benih berkualiti, pengurusan makanan yang sistematik serta kawalan kualiti air yang berkesan, penternak mampu menghasilkan udang galah berkualiti tinggi untuk memenuhi permintaan pasaran. Potensi keuntungan yang menarik serta permintaan yang terus meningkat menjadikan ternakan udang galah dalam kolam tanah sebagai satu sektor yang mempunyai masa depan cerah dalam industri akuakultur negara.
No comments:
Post a Comment